februari 2026

Jonge kinderen groeien in zelfvertrouwen dankzij tijdelijke extra aandacht

Al doende veel geleerd in en van de Kikkergroep

Janneke, Loes, Stephanie, Femke, Samantha, Marjolijn

Als leerkracht Yael van Beelen-Juch van PCBO-school De Schakel in Rijnsburg gaat vertellen over ‘haar kikkers’, straalt ze van oor tot oor. De kinderen in de Kikkergroep hebben haar hart gestolen, dat is duidelijk. De extra aandacht en begeleiding die Yael de jonge kinderen uit de kern Rijnsburg/Valkenburg tijdelijk kan geven, zorgt ervoor dat zij beter toegerust door kunnen naar een volgende groep.

De reguliere scholen van PCBO Rijnsburg en de Aloysius Stichting voor gespecialiseerd onderwijs bundelden hun krachten en gingen aan de slag in de kern. En hoe! Inmiddels draait de Kikkergroep op volle toeren en blijft in ontwikkeling.

Samen met de routebegeleider en onderwijsspecialist van het samenwerkingsverband wordt regelmatig geëvalueerd om de aanpak weer aan te scherpen. Er is beleid gemaakt en andere kernen in het samenwerkingsverband tonen interesse om de werkwijze over te nemen.

De reguliere scholen van PCBO Rijnsburg en de Aloysius Stichting voor gespecialiseerd onderwijs bundelden hun krachten en gingen aan de slag in de kern. En hoe! Inmiddels draait de Kikkergroep op volle toeren en blijft in ontwikkeling.

Samen met de routebegeleider en onderwijsspecialist van het samenwerkingsverband wordt regelmatig geëvalueerd om de aanpak weer aan te scherpen. Er is beleid gemaakt en andere kernen in het samenwerkingsverband tonen interesse om de werkwijze over te nemen.

Wat is nu nodig?

Sinds bijna twee jaar komen kleuters voor wie de Kikkergroep passend is, een half jaar lang twee dagen per week naar Yael. Zij heeft een groep van maximaal twaalf kleuters – vorig jaar startte de groep met vijf kleuters – die zij veel persoonlijke aandacht kan geven.

Van extra inzet op woordenschat tot sensomotorische ontwikkeling en van prikkelverwerking tot leren omgaan met andere kinderen, noem maar op. Yael werkt ook samen met externe partners zoals de fysiotherapeut en de logopedist.

“Het is altijd maatwerk”, vertelt Yael. “Elke dag kijk ik opnieuw: wat is nu nodig? Ik kan uitproberen wat werkt, daar heb ik hier tijd en ruimte voor. Dat kán gewoon niet in een gewone klas.”

Wij zijn heel blij dat wij deze aanpak mochten onderzoeken met middelen van het samenwerkingsverband. We zouden zeker graag nog vijf jaar doorgaan om de impact van de Kikkergroep op de langere termijn te kunnen volgen”, vertelt Rianne. “Uit onze monitoring blijkt in elk geval dat we succesvol kennis overdragen. Dat komt ook omdat de jonge kinderen twee dagen naar de Kikkergroep komen en de rest van de week in hun eigen klas zitten.”

Kennis delen

De kennistransfer herkende orthopedagoog Janneke Buitenhuis-Vrolijk van De Windvang voor speciaal basisonderwijs in IKC Katwijk onlangs ook in de praktijk. Samen met Yael maakte zij zo’n zes weken na de start van het schooljaar een observatieronde langs de kleutergroepen. Alleen zo’n bezoek blijkt al heel waardevol.

“We delen dan ook met de leerkracht wat ons opvalt bij kinderen”, vertelt Janneke. “Dat levert goede gesprekken op. We merkten nu tijdens de laatste ronde ook dat leerkrachten zelf al anders kijken en signaleren.” Ook onderling leren Yael en Janneke veel van elkaar.

“Ik zie bij Yael in de groep dingen die ik weer meeneem naar onze school”, vertelt Janneke. “En ik leer veel van Jannekes ervaring met het kijken naar gedrag”, zegt Yael op haar beurt. “We krijgen samen steeds scherper op welke signalen wij moeten letten als we de kleutergroepen bezoeken.”

Veel contact met ouders

De kinderen die Yael begeleidde in de Kikkergroep, lijken het nu goed te doen op school en gingen in elk geval met meer zelfvertrouwen naar een volgende groep. De Kikkergroep was ook van meerwaarde voor kinderen voor wie het gespecialiseerd onderwijs meer passend bleek.

“We konden zó aansluiten bij de behoeften van het kind en bij wat er in de Kikkergroep was gedaan”, merkte Janneke. Door het Groeidocument en de daarin benoemde stimulerende en belemmerende factoren, had de leerkracht in het gespecialiseerd onderwijs meteen handvatten om aan de slag te gaan.

Omgekeerd zijn er ook kansen, denken Rianne en Janneke. “De Kikkergroep zou ook iets kunnen zijn voor kinderen die in het gespecialiseerd onderwijs beginnen en kunnen overstappen naar regulier.”

Werken in de Kikkergroep: hoe ziet dat eruit?

Tijdens het ‘Kikkerwerk’ wordt gewerkt aan individuele onderwijsbehoeften met inzet van speelwerkmateriaal. Yael gaat daarmee in kleine groepjes, individueel of met de hele groep, aan de slag.

Zij bootst de klassensituatie op de reguliere ‘thuisschool’ zoveel mogelijk na. Ook in de Kikkergroep spelen kinderen in hoeken, aan tafel, in de gymzaal en buiten. Preteaching, modeling, participatiespel, verbaliseren en observatie zijn de instrumenten die zij hanteert in haar begeleiding.

De rode draad in de Kikkergroep is versterking van de sociaal-emotionele ontwikkeling. Daarom staan verhalen (prentenboeken) die gaan over verschillende thema’s zoals emoties, gedrag of samenspel, centraal voor de hele groep en wordt het aanbod op die manier betekenisvol gemaakt. Ook visuele ondersteuning en bewegend leren zijn vaste onderdelen.

De reguliere leerkracht volgt de algemene ontwikkeling van het kind tijdens de andere drie dagen op de thuisschool. Yael registreert de specifieke ontwikkeling en ondersteuningsbehoeften in het groeidocument in Grippa en deelt dat met de collega van de ‘thuisklas’. Ook is er regelmatig persoonlijk contact.

Handvatten voor thuis

Ouders van kinderen die in de Kikkergroep zitten, reageren ook positief. “Ik kan vaak ook handvatten geven voor thuis”, vertelt Yael. “Laatst stond een moeder hier zelfs met tranen in haar ogen omdat zij haar kind zelf nu beter begreep en haar kind echt wordt gezien. Heel mooi natuurlijk. Bij een ander kind ontdekten we een oogafwijking: met bril kan het een stuk beter meedoen. Ook dat levert opluchting op natuurlijk.”

Al doende leren

Natuurlijk is voor de start goed nagedacht over de Kikkergroep, maar, zegt Rianne: “We zijn vooral ook gaan doen en hebben daarvan steeds weer geleerd.”

De werkwijze is – compleet met routekaart – beschreven in een beleidsplan, zodat meer scholen binnen en buiten het samenwerkingsverband hun voordeel kunnen doen met de geleerde lessen. “Samen leren we al doende. We blijven ook schaven aan onze aanpak. Heel mooi dat we voor onze werkwijze ruimte hebben gekregen, want zo hebben we snel iets moois op kunnen bouwen.”

Interesse in de Kikkergroep? Neem contact op met Rianne. Zij kan je ook het beleidsplan toesturen: schakel.directie@pcborijnsburg.nl